برج دختر استانبول

• یکی از شاخص ترین جاذبه های استانبول است.
• برای دیدن این برج باید سوار قایق شوید.
• در رستوران بالای این برج می توانید به صرف غذا بپردازید و از تماشای مناظر اطراف لذت ببرید.

آشنایی با برج دختر | Maiden’s Tower

برج میدن یا برج دختر استانبول، ساختمانی کوچک اما فریبنده است که بر روی جزیره ای کوچک در میان تنگه بسفر جای گرفته است و یکی از جاذبه های محبوب استانبول به شمار می رود.

این برج که با نام لیندر و دامالیس هم شناخته می شود، قدمتش به دوران بیزانسی ترکیه، یعنی نزدیک 1000 سال پیش بر می گردد و در زمان های مختلف کاربری های مختلفی داشته است؛

زمانی به عنوان محل دریافت عوارض، در دوره ای به عنوان برج دفاعی و زمانی نیز به عنوان فانوس دریایی کاربرد داشت.

همچنین در دوره هایی در قرن 19 میلادی، به عنوان بیمارستان موقتی و ایستگاه رادیویی مورد استفاده قرار می گرفت.

در حال حاضر این برج به عنوان یکی از موزه های استانبول شناخته می شود و در اتاق خود میزبان رستورانی نُقلی و دوست داشتنی است.

از آن جا که از تولد برج دختر، بیش از 1000 سال می گذرد، طبیعی است که در این دوره طولانی فراز و نشیب های بسیاری را پشت سر گذاشته باشد.

این برج زمانی تنها ارتفاعی 9 متری و شکلی مربعی داشت؛ اما بر حسب گذر زمان، تغییرات بسیاری یافت و امروزه وقتی به سراغ برج میدن بروید، با چیزی متفاوت از شکل اولیه آن مواجه می شوید.

برج دختر امروزه سازه ای مربعی در پایه است که قدری بالاتر به بالکنی هشت ضلعی مزین می شود. درست در بالای تنها اتاق برج نیز گنبدی سنگی به چشم می خورد که در مرکز آن میله ای مرتفع قرار گرفته است.

امروزه ارتفاع کلی برج با احتساب میله به 23 متر می رسد و بدنه برج نیز از بتن ساخته شده است.

اگر خود را به اسکله اوسکودار استانبول برسانید، به راحتی می توانید با قایق ها فاصله 200 متری تا برج میدن را پشت سر بگذارید و به این سازه زیبا و سفید رنگ برسید.

وارد برج و موزه دختر شوید؛ در این بخش با مشاهده نقاشی های دیواری و بزرگ می توانید همزمان از داستان های برج دختر سر در بیاورید و سپس از پله ها بالا بروید و برای صرف غذایی متفاوت در رستوران برج بنشینید.

یکی دیگر از ویژگی های برج دختر آن است که به شما این امکان را می دهد تا از بالای برج و یا با استفاده از دوربین های دوچشمی کنار جزیره، به تماشای شهر استانبول مشغول شوید. 

اگر مایلید تا درباره برج دختر استابول و داست های جالبش بیشتر بدانید، همراه ما باشید. 

برج دختر استانبول در گذر زمان

 جزیره کوچکی که برج میدن بر روی آن ساخته شده است، در زمان های خیلی دور بخشی از سواحل نزدیک تنگه بسفر بود که در گذر زمان از آن جدا شد؛

اما داستان تولد برج دختر از کجا آغاز شد و قدمت آن دقیقا به چه سالی بر می گردد؟

پرداختن به این موضوع قدری پیچیده به نظر می رسد، چرا که بررسی های تاریخی نشان می دهند که از سال های خیلی دور و پیش از تولد مسیح، سازه ای برج مانند درست در همین نقطه وجود داشته است.

در واقع می توان گفت همه چیز از آن جا شروع شد که آلکیبادس (Alcibiades)، ژنرال و سیاستمدار یونانی در سال 410 پیش از میلاد برای سر و سامان بخشیدن به کنترل قایق های عبوری تنگه بسفر، دستور به ساخت برجی را بر روی این جزیره داد؛

چرا که تمام کشتی های ورودی از دریای سیاه، برای رسیدن به سواحل شهر قسطنطنیه (استانبول باستانی) از کنار این برج رد می شدند و به این ترتیب می شد که آمار قایق ها را در دست داشت و از آن ها مالیات و عوارض دریافت کرد. 

برج دختر در طی امپراتوری روم شرقی

برخی از منابع می گویند چند سال پس از احداث این برج، در سال 341 پیش از میلاد، یکی دیگر از فرماندهان یونانی به نام چارلز، درست در همین محل و بر بالای ستون های مرمرین برج، مقبره ای به یاد همسر از دست رفته اش بنا کرد.

در طی آن سال ها برج مورد نظر معماری خاصی نداشت تا آن که هزار و اندی سال از این وقایع فاصله گرفت. 

در سال 1110 میلادی، امپراتور وقت روم شرقی، آلکسیوس یکم دستور ساخت دو برج مراقبت را در تنگه بسفر صادر کرد.

محل ساخت یکی از آن ها منطقه مانگانا (Mangana) (محل کنونی کاخ توپکاپی و بخش اروپایی استانبول) و دیگری در جزیره کوچک و نزدیکی ساحل آسیایی در نظر گرفته شد.

در واقع هدف آلکسیوس یکم ایجاد برج مراقبتی بود که رفت و آمد کشتی های خارجی را کنترل کند.

برجی که بر روی جزیره ساخته شد، ساختمانی چوبی بود که با دیواری سنگی محافظت شده و با زنجیری آهنی به برج دیگر در مانگانا متصل می شد.

خود برج نیز با دیواری دفاعی به ساحل وصل می شد. جالب آن که امروزه بخش هایی از این دیوار درون آب باقی مانده اند. 

در اواخر قرن چهاردهم بود که روز به روز بر قدرت حکومت عثمانی افزوده شد، بخش های بیشتری از بالکان (1) و سرزمین های امپراتوری روم شرقی را در اختیار می گرفت و تا اروپا پیش رفت. 

در طی این سال ها جنگ های بسیاری درگرفت و عثمانی ها پیشروی های قابل توجهی انجام دادند که نتیجه آن، فتح قسطنطنیه در سال 1453 میلادی بود.

پیش از آن که شهر مهم قسطنطنیه به دست حکومت عثمانی و سلطان محمد دوم بیفتد، درگیری های بسیاری رخ داد و این شهر 53 روز در محاصره بود.

جالب است بدانید که در این مدت برج دختر نیز نقشی نه چندان کوچک داشت و در واقع پایگاه نظامی امپراتوری روم شرقی و جمهوری ونیز (2) در بسفر بود.

جمهوری ونیز که سرزمین های خود را از دست داده بود و در جنگی طولانی و چند ساله با عثمانی ها قرار داشت، به نوعی از متحدان امپراتوری روم شرقی به شمار می رفت. 

 پاورقی

1- سرزمین های بالکان، بخشی از جنوب شرقی و شرق اروپاست. 

2- جمهوری ونیز، نام حکومتی ایتالیایی بود که در طی قرن هشتم تا هجدهم بر شرق ایتالیا، بخش هایی از یونان و بالکان حکومت می کرد.

بعدها این جمهوری در طی جنگی با امپراتوری اتریش از بین رفت و سرزمین های آن به بخشی از خاک ایتالیا و اتریش بدل شد.

برج دختر در امپراتوری عثمانی

پس از آن که امپراتوری عثمانی قسطنطنیه را فتح کرد، دستور داد تا برج دختر استانبول را با سنگ بازسازی کنند و چندین توپ درون آن قرار دهند تا به وقت نیاز، کشتی ها و قایق های دشمن را مورد هدف قرار دهند.

با این همه از برج بیشتر به عنوان برج دیده بانی و محلی برای برگزاری تشریفات نظامی استفاده می کردند.

چیزی که در حال حاضر از معماری برج به جا مانده، یادگاری از بازسازی و رسیدگی ها در دوره عثمانی است. چرا که این برج فراز و نشیب بسیاری را پشت سر گذاشت و بارها تخریب شد.

به طور مثال در سال 1510 میلادی بود که برج دختر در اثر زلزله ای شدید نابود شد؛ اما چیزی نگذشت که به دستور امپراتور وقت، سلطان سلیم، خسارات آن برطرف شد. 

پس از آن برج میدن با شکل و شمایل جدیدش، کاربری جدیدی هم پیدا کرد و این بار به عنوان فانوس دریایی به کار رفت.

توپ های موجود در جزیره نیز وجهه جنگ طلبانه خود را از دست دادند و در مقابل از آن ها به هنگام جشن و شادی استفاده می کردند.

مثلا هنگامی که سلطان سلیم به قصد تاج گذاری وارد استانبول می شد، در مراسم جشن و پایکوبی توپ در کردند. 

از دیگر خساراتی که برج دختر متحمل شد می توان به حادثه آتش سوزی در سال 1719 میلادی اشاره کرد. در این زمان دیواره های برج دختر همگی سنگی بودند؛

اما بخش های داخلی همچنان جنسی از چوب داشتند. پس از آن درون برج زیر نظر داماد ابراهیم پاشا، صدراعظم سلطان محمد سوم، مورد بازسازی قرار گرفت.

در همین دوره بود که گنبدی سُربی و فانوس دریایی از جنس سنگ به برج دختر اضافه شد. 

همه چیز مثل گذشته بود تا آن که در سال های 1830-1831 میلادی وَبا در میان مردم منطقه شهر قسطنطنیه شیوع پیدا کرد و برج دختر وظیفه ای جدید به عهده گرفت.

این بار برج میدن شاهد زخم ها و دردهای افراد مبتلا به وبا بود، چرا که از این برج به عنوان محلی برای قرنطینه بیماران استفاده کردند؛

اما این وظیفه زودهنگام دیری نپایید و در سال 1832 میلادی بار دیگر برج میدن مورد توجه امپراتور قرار گرفت و به دستور سلطان محمود دوم، برج دختر را بازسازی کردند.

در این زمان به دستور سلطان، به زیباسازی برج دختر نیز مشغول شدند و خطاطی ها و تصاویری از نشان سلطان را بر سر در و بخش مرمرین برج اضافه کردند.

البته روزگار ناملایمتی هایش را همچنان در چنته داشت و در طی سال های 1836 تا 1837 هیبت مرگبار طاعون بر شهر قسطنطنیه سایه انداخت و جان 20 هزار تا 30 هزار از شهروندان این پایتخت را گرفت.

در این هنگام برج میدن دوباره به عنوان محل قرنطینه، بیماران را در خودش جای داد.

همچنین بد نیست بدانید در آخرین سال های امپراتوری عثمانی که آرامش از بین رفته بود، بار دیگر توپ های جنگی جزیره برج دختر مورد استفاده قرار گرفتند.

آخرین بازسازی برج دختر در دوره عثمانی نیز مربوط به سال 1845 میلادی بود که با مدیریت شرکتی فرانسوی انجام شد.

برج دختر در جمهوری ترکیه

 قدمت هزار ساله برج میدن می طلبید که در زمان های مختلف مورد توجه قرار بگیرد که خوشبختانه این اتفاق افتاد؛

 در طی جنگ جهانی دوم بود که بازسازی دیگری صورت گرفت، این بار بخش های چوبی و پوسیده بنا حذف و بخش هایی نیز برای تقویت سازه بتنی برج میدن افزوده شدند. 

از دیگر کارهایی که برای حفاظت بیشتر برج صورت گرفت، اضافه شدن تخته سنگ هایی در سال 1943 و در اطراف جزیره و برج بود.

به این ترتیب از برخورد موج های دریا با بدنه برج دختر جلوگیری کردند و فرسایش آبی سازه 1000 ساله را به حداقل رساندند. در همین دوره همچنین تمام وسایل اضافی اطراف و درون برج تخلیه و پاکسازی شدند.

در اواسط قرن بیستم و در طی سال های 1959 میلادی، برگ تازه ای برای برج دختر استانبول ورق خورد. این بار نوبت جمهوری ترکیه بود که به سراغ این برج باستانی برود.

نیروی دریایی ترکیه از این برج به عنوان ایستگاه رادار و مرکز کنترل جهت یابی دریایی و هوایی استفاده کرد. 

وضعیت کنونی برج دختر 

پس از آن که برج دختر دیگر ایستگاه رادیویی منطقه نبود، برای مدت ها بلااستفاده باقی ماند تا آن که در سال 1995 میلادی شرکتی به نام هاموگلو (Hamoglu) به سراغ این برج باستانی رفت و توانست مدیریت برج دختر را به دست بگیرد.

طبیعی بود که پیش از هر کاری یک بازسازی اساسی برای ظاهر و تحکیم سازی سازه برج انجام شود. یکی از مهمترین و عمده ترین آن ها، بازسازی برج برای فیلم سینمایی دنیا کافی نیست جیمز باند بود.

همچنین پس از زلزله ای که در سال 1997 میلادی رخ داد، تعدادی ستون فولادی در اطراف برج برای محافظت از آن اضافه شد. 

در نهایت پس از 5 سال، درهای برج دختر در سال 2000 میلادی به روی عموم گشوده شد.

امروزه این برج از جمله موزه های شهر تاریخی استانبول محسوب می شود و با رستوران و کافه ای جذاب از بازدیدکنندگان و گردشگران پذیرایی می کند.