جاهای دیدنی آذربایجان شرقی
آذربایجان شرقی، یکی از جذابترین استانهای نیمه شمال غرب ایران است. تاریخ غنی و مردم مهماننواز، با ویژگیهای فرهنگی خاص این دیار، بر جذابیتهای این استان زیبا افزوده است.
اگر قصد سر زدن به استان آذربایجان شرقی دارید، باید لیست بلند بالایی از مراکز دیدنی تهیه کنید.
در این مقاله قصد داریم با جذاب ترین جاهای دیدنی آذربایجان شرقی آشنا شویم. با ما در مجله گردشگری شاهزاده رزرو همراه باشید.
روستای کندوان
روستای کندوان را در صدر لیست جاهای دیدنی آذربایجان شرقی قرار دارد که نباید دیدن آنها را از دست بدهید، بنویسد. بهقطع دیدنیترین نقطه استان آذربایجان روستای صخرهای کندوان است. این استان که در نزدیکی اسکو واقع شده است، شهرتی جهانی دارد. معماری متفاوت خانههایی که در دل صخرهها کنده شدهاند و سبک زندگی خاص مردمان ساکن این روستا، باعث شده است تا کندوان سالانه میزبان هزاران گردشگر باشد.

روستای کندوان دو خواهر دوقلو در ترکیه و ایالات متحده دارد. اما تنها روستای صخرهای مسکونی جهان بهحساب میآید. بهترین زمان برای بازدید از کندوان، اواسط بهار تا اواخر تابستان است.
ائل گلی
ائل گلی، یا پارک شاه گلی، از معروفترین و مهمترین مراکز تفریحی شهرستان تبریز است. قدمت این مجموعه تفریحی که ارزش تاریخی و گردشگری بالایی دارد، به دوره آق قویولونها میرسد.

دریاچه ائلگلی، در ابتدا برای تامین آب مورد نیاز شهرستان تبریز احداث شد. به مرور در کنار این دریاچه بنای ائل گلی احداث شد و این مجموعه توسعه یافت. امروزه، هتلهای متعدد، مراکز فروش زنجیرهای و پارک بازی کودکان در مجموعه ائل گلی وجود دارد که باعث شدهاند مجموعه ائلگلی به یکی از جذابترین دیدنیهای تبریز تبدیل شود. توصیه میکنم حتما در سفر به آذربایجان از این مجموعه زیبا دیدن کنید.
جنگلهای ارسباران
اگر عاشق طبیعت و طبیعتگردی هستید و هرکجا که باشید دنبال جنگل و سرسبزی هستید، حتما باید از جنگلهای بینظیر ارسباران آذربایجان شرقی دیدن کنید. جنگلهای ارسباران از معدود بازماندگان جنگلهای هیرکانی است.

از جنگلهای ارسباران بهعنوان موزه حیات وحش ایران هم یاد میشود. گونههای متنوع و کمیابی از حیوانات در این منطقه از آذربایجان شرقی زندگی میکنند. خرس قهوهای، سیاهگوش، مرال، غزال، مار افعی، گراز و پلنگ از معروفترین گونههای حیوانی است که ارسباران میزبان حیات آنها است.
جنگلهای ارسباران در تابستان بسیار خنک است و هوای دلچسبی دارد. بهترین زمان بازدید از این پوشش طبیعی استان آذربایجان شرقی تابستان است. پس اگر دوست دارید از گرما فرار کنید و به گوشه دنجی از ایران پناه ببرید، جنگل ارسباران بهترین گزینه بهحساب میآید.
کاخ شهرداری تبریز
یکی از زیباترین عمارتهای شهرستان تبریز و جالبترین جاهای دیدنی آذربایجان شرقی، کاخ شهرداری است. این عمارت زیبا که درواقع مرکز انجام امور مربوط به شهرداری تبریز است، درست در مرکز این شهر واقع شده است. در کنار برج ساعتی که برای مردم تبریز جزو خاطرهانگیزترین بناهای شهر است. کاخ شهرداری تبریز که حدودا ۸۰سال عمر دارد، از همان ابتدا با کاربری شهرداری یا همان بلدیه ساخته شد. این عمارت با گذشت همه این سالها، هنوز کاربری خودش را حفظ کرده است و همچنان بهعنوان شهرداری شناخته میشود.

البته قدمت این عمارت، آن را تبدیل به موزهای شهری ساخته است. علاقهمندان به تاریخ تبریز میتوانند بهسادگی از این عمارت تاریخی و زیبا دیدن کنند و در کار آن از آثاری که از دهههای قبل باقی مانده است هم بازدید کنند. اولین ماشین شهرداری، اولین ماشین آتشنشانی تبریز، موزه فرش و موزه دوربین از جمله جاذبههای این عمارت زیبا و قدیمی شهرستان تبریز است.
ربع رشیدی
ربع رشیدی یکی از ارزشمندترین بناهای آذربایجان شرقی است. این بنای تاریخی که قدمتی در حدود ۶۰۰ سال دارد، در دوره مغولها و در زمان وزارت خواجه رشیدالدین فضلالله احداث شد. ربع رشیدی دانشگاهی با امکانات کامل بوده است. ساختمان دانشگاه، استراحتگاه، حمام، مسجد، کتابخانه و … داشته است.

تمرکز ربع رشیدی در آموزش پزشکی به دانشجویان بوده است. البته امروزه از بنای ربع رشیدی، گنبد آن سالمتر مانده است. گنبد این بنا درواقع آرامگاه خواجه رشیدالدین فضلالله است. برای بازدید از این مجموعه تاریخی میتوانید به شهر باغمیشه از توابع تبریز بروید.
مسجد و گنبد کبود
یکی از جلوههای شاهکار هنر معماری ایرانی-اسلامی را میتوان در مسجد کبود تبریز دید. این مسجد زیبا که در تبریز واقع شده است، بهخاطر کاشیکاریهای فیروزهای و نمای آبی مسجد، به مسجد کبود معروف شده است.

این مسجد، یادگار حکومت قراقویولونها در تبریز است. متاسفانه قسمت عمده مسجد کبود در زلزله سال ۱۱۹۳ از بین رفت و چیز کمی از آن شکوه و عظمت باقی ماند. اما همین مقدار باقی مانده هم با کاشیهای منقوش به طرحهای زیبای اسلیمی جلوهای خاص دارد که هر علاقهمند به هنر را به خود جذب میکند.
خانه مشروطه
میدانیم که تبریز، زایشگاه تحولات مهم ایران بوده است. یکی از مهمترین تحولات سده قبل، جنبش و انقلاب مشروطه بوده است که اصلیترین مهد آن، شهر تبریز است. خانه مشروطه، تاریخ گویای ایران دوره مدرن است. تندیسها، نمادها، اسناد و آثار باقی مانده از دوره جنبش مشروطه که بخش مهمی از آن در این خانه میگذشت، نشاندهنده همت عالی مردان این دیار در راستای تحقق بخش مهمی از حقوق مردم ایران در حکومت دارد.

خانه مشروطه حدو یکونیم قرن پیش در تبریز ساخته شد. این خانه محل رفتوآمد موثرترین شخصیتهای جنبش مشروطه بوده است و امروزه به موزهای زیبا و دیدنی برای علاقهمندان و زیباترین جاهای دیدنی آذربایجان شرقی برای تاریخدوستان تبدیل شده است. این موزه دیدنی را میتوانید در بافت تاریخی تبریز و در کنار مسجد جامع پیدا کنید.
مقبرهالشعرا
تبریز زادگاه مفاخر ادبی و هنری ایران است. بسیاری از شعرای بزرگ ایران، اصالت تبریزی دارند و در این شهر آرام گرفتهاند. مقبرهالشعرای تبریز، میزبان پیکر ۴۰۰ تن از شعرا و مفاخر هنری این شهر باشکوه است. جایی که مشتاقان ادب برای بازدید از مقبره این مفاخر ادبی به آن سفر میکنند. مرحوم شهریار یکی از معروفترین مفاخر ادبی آذربایجان است که در مقبرهالشعرا به خاک سپرده شده است.

سردر این آرامگاه هم معماری جالبی دارد که در نوع خود بینظیر است.این بنا مقبرهالشعرا را از سایر ابنیه تاریخی مشابه خود، متفاوت کرده است. برای دسترسی به مقبرهالشعرا باید به بافت تاریخی تبریز بروید.
موزه آذربایجان
یکی از مهمترین موزههای باستانشناسی ایران در استان آذربایجان شرقی دارد. موزه آذربایجان که تبریز واقع شده است، گنجینهای بزرگ از تاریخ باستانی ایران را در خود جا داده است. این بنای زیبا که حدودا ۵۰ سال از قدمت بهرهبرداری از آن میگذرد در زمینی به مساحت ۲۴۰۰ مترمربع و سه طبقه بنا شده است.

بسیاری از اشیا باستانی ایران در این موزه نگهداری میشود و در معرض دید همه قرار میگیرد. در این موزه میتوانید آثار اکتشاف شده از جیرفت را مشاهده کنید که قدمتی در حدود ۷۰۰۰ سال دارد.
قلعه ضحاک
قلعه اژدهاک یا قلعه ضحاک، در شهرستان هشترود قرار دارد. این قلعه قدمتی بسیار طولانی دارد. گفته میشود که قدمت قلعه ضحاک به دوره اشکانیان برمیگردد. این قلعه در قسمت بالای کوه قرار دارد و منظره زیبای زیر پای شما را در معرض دیدتان قرار میدهد.
نکته جالب درباره قلعه ضحاک، افسانههایی است که در مورد آن گفته میشود. بنابر افسانهها، این قلعه محل حکمرانی ضحاک، پادشاه معروف و ستمگر شاهنامه بوده است. بنابر باور عمومی، کاوه آهنگر که در برابر ضحاک قیام کرد هم از اهالی هشترود بود.

اگر دوست دارید به تماشای تاریخ باستان بروید و در جایی قدم بزنید که سالیان گذشته، کاوه آهنگر در برابر پادشاه مستبد دوره خودش به خونخواهی ایستاد، تماشای این قلعه باستانی را از دست ندهید. قلعه ضحاک یکی از قدیمیترین آثار باستانی و جاهای دیدنی آذربایجان شرقی است.
موزه عصر آهن
یک اتفاق باعث شد تا زمینی در کنار مسجد کبود، به یکی از مهمترین مراکز باستانی ایران تبدیل شود. موزه عصر آهن که اولین موزه صحرایی ایران نام دارد، در عملیات خاکبرداری در کنار مسجد کبود و بهصورت کاملا اتفاقی کشف شد. محوطه اکتشاف شده، شامل گورهای کودکان، زنان و پسران نسبتا نوجوان بود که اطلاعات جالبی درباره تاریخ کهن تبریز به باستانشناسان بخشید.

اگر گذارتان به کاشان و تپه سیلک خورده باشد، باید حدس بزنید که قرار است در موزه عصر آهن تبریز، شاهد چه آثار باستانی باشید. گورهای انسانهای دوره باستان و اشیایی که با آنها به زیر خاک رفتهاند، جلوه عجیبی از گذر تاریخ به تماشاگران نشان میدهد.
سفالها و اسباببازیهایی که در کنار یا داخل گورها کشف شدند و اکنون به معرض نمایش درآمدهاند، اطلاعات جالبی از وضعیت و سبک زندگی مردم دوره باستان به باستانشناسان میدهند. اگر دوست دارید از این موزه دیدن کنید، میتوانید آن را در شهرستان تبریز و در کنار مسجد کبود پیدا کنید.
تفرجگاه عینالی
رشته کوههای سرخاب در کرانه شهر تبریز، میزبان تفریحگاهی بزرگ به نام تفریحگاه عینالی است. این تفرجگاه که سالانه از هزاران مسافر پذیرایی میکند، بزرگترین تفریحگاه حومه تبریز به حساب میآید. طبیعت زیبای رشته کوه سرخاب، هوای مطبوع و امکانات تفریحی نسبتا مناسب مانند تلهکابین، باعث شده است تا گردشگران، علاقه زیادی به این تفریحگاه داشته باشند.

این تفریحگاه مدفن دو امامزاده هم هست. اگر قصد دارید که در مسافرتتان به استان آذربایجان شرقی از این تفریحگاه هم دیدن کنید، بازه زمانی فروردین تا اواخر تابستان بهترین زمان بازدید از آن است.
بازار سنتی تبریز
بازارها از پرطرفدارترین جاذبههای گردشگری هر شهر به حساب میآیند. خبرخوب اینکه بهترین و معروفترین بازار سنتی ایران، در تبریز جا خوش کرده است. جایی که از آن بهعنوان بزرگترین بازار سنتی سرپوشیده جهان یاد میشود. بازار تبریز، در مجموعهای به مساحت حدود یک کیلومترمربع بنا شده است. این بازار ۱۱ دالان، ۲۰ راسته، ۲۵ تیمچه، ۳۵ سرا و ۶۵۰۰ مغازه دارد.

معماری بینظیر و وسعت مساحت بازار تبریز، آن را به یکی از معروفترین بازارهای سنتی ایران تبدیل کرده است. راسته طلافروشهای بازار تبریز، شهرت بسیار زیادی دارد. بازار تبریز یکی از مهمترین مکانهای گردشگری این شهر به حساب میآید. روزانه مسافران زیادی برای بازدید از این بازار قدیمی و خرید سوغات به آن سر میزنند. اگر به آذربایجان شرقی سفر کردید، حتما بازار سنتی تبریز را در لیست دیدنیهای خودتان قرار بدهید.
کلیسای استفانوس مقدس
کلیسای استفانوس مقدس، یکی از مهمترین مکانهای مذهبی ارامنه ایران است. این کلیسا در کوههای اطراف جلفا و در فاصله چند کیلومتری رودخانه ارس واقع شده است. معماری زیبای کلیسا و طبیعت بکر اطراف آن، از این کلیسا بنایی دیدنی ساخته است که هر گردشگری را به خودش جذب میکند. سنت استفانوس، اولین شهید راه مسیحیت بود و به همین دلیل بسیاری کلیساهای دنیا، به نام او بنا شدهاند.

نقاشی و مجسمههای داخل کلیسای سنت استفانوس و ساختمان این کلیسا، برای هرکسی که به تحقیق درباره ادیان مختلف علاقهمند، بسیار جذاب خواهد بود. به شما اطمینان میدهم که از دیدن این کلیسا پشیمان نخواهید شد.
قلعه بابک
اگر به تاریخ ایران بعد از اسلام علاقهمند باشید، حتما نام بابک خرم دین را شنیدهاید. این فرمانده ایرانی، از رهبران مبارز علیه مهاجمان عرب در تاریخ فتح ایران به دست اعراب است. قلعه بابک در واقع محل زندگی بابک در کوههای کلیبر از توابع تبریز است. ارزش تاریخی این قلعه، از این بنای تاریخی، یک میراث باستانی منحصربهفرد ساخته است.

کوههای آلاداغ تبریز

یکی از شگفتیهای طبیعی استان آذربایجان شرقی، کوههای آلاداغ لار یا کوههای رنگی تبریز است. این رشته کوه که در اطراف تبریز واقع شدهاست بهعلت رسوبات و موادمعدنی متفاوت در خاک بهشکل رنگی درآمده است. رنگ متفاوت این کوه، باعث شهرت آن شده است و علاقه بسیاری از طبیعتگردان را به خود جلب کرده است. اگر به طبیعتگردی و شگفتیهای طبیعت علاقهمندید، تماشای کوههای رنگی تبریز را از دست ندهید.
رصدخانه مراغه

منبع عکس: خبرگزاری ایرنا، عکاس نامشخص
رصدخانه مراغه از آثار تاریخی مربوط به دوره حکومت ایلخانیان در آذربایجان شرقی است که به دست خواجه نصیرالدین طوسی ساخته شد. در طول سالهای طولانی بخشهای زیادی از این رصدخانه از بین رفت و امروزه تنها بخش کوچکی از آن به جا مانده است. قدمت رصدخانه مراغه به سال ۶۵۷ هجری قمری میرسد و در زمان هلاکوخان از نوادگان چنگیز ساخته شد.
یکی از دلایل اهمیت بالای رصدخانه مراغه به زمان ساخت این بنا باز میگردد. پس از حمله مغول به ایران خرابیهای زیادی به بار آمد و یادگارهای ارزشمندی از تاریخ و تمدن ایران به تاراج رفت. هلاکوخان تحتتاثیر تمدن ایرانی و دانش و علم خواجه نصیر و برخلاف رویه نیاکان خود پس از سالها مجوز فعالیت و شکوفایی را به دانشمندان ایرانی داد. رصدخانه مراغه از باارزشترین پایگاههای علمی و نجومی در تمام جهان به شمار میرفت.
ساخت رصدخانه مراغه و تجهیز آن در حدود ۱۵ سال به طول انجامید و عنوان «بزرگترین رصدخانه جهان» را از آن خود کرد. این بنا تا زمان پادشاهی سلطان محمد خدابنده در اوج باقی ماند و سپس به سوی فراموشی و ویرانی رفت. سقف مدور سفید رنگ رصدخانه مراغه در زمان بازسازی این بنا به دست مهندسان آلمانی و برای محافظت از این مکان تاریخی ساخته شد. رصدخانه مراغه در غرب مراغه و نزدیکی روستاهای «طالب خان» و «حاجی کرد» قرار دارد.
کلیسای چوپان

منبع عکس: خبرگزاری مهر، عکاس نامشخص
کلیسای چوپان از دیگر بناهای تاریخی و مذهبی مسیحیان در آذربایجان شرقی است که در نزدیکی رودخانه ارس قرار دارد. این کلیسا در پنج کیلومتری غرب شهر جلفا و در منطقهای سرسبز و خوش آب و هوا قرار گرفته است. قدمت کلیسای چوپان به قرن ۱۶ میلادی میرسد و بنا بر اسناد موجود در گذشته به دست چوپانان ساخته شده است و به همین دلیل نام آن را کلیسای چوپان گذاشتهاند.
گنبد کبود مراغه

منبع عکس: خبرگزاری ایرنا، عکاس نامشخص
گنبد مراغه از دیگر جاهای دیدنی آذربایجان شرقی در مرکز شهر مراغه است. این گنبد تاریخی بر فراز مقبره مادر هلاکوخان، از نوادگان چنگیز و پادشاه ایلخانیان قرار دارد. محل قرار گرفتن گنبد کبود مراغه در نزدیکی مرکز شهر توجه گردشگران زیادی را به این بنا جلب میکند. در نزدیکی این گنبد بنای تاریخی دیگری مشهور به «برج مدور» قرار دارد که استوانهای شکل است.

منبع عکس: خبرگزاری میراث آریایی، عکاس نامشخص
از زمان ساخت گنبد کبود مراغه اطلاع دقیقی در دست نیست. بنا بر نظر برخی کارشناسان زمان ساخت این گنبد به دوره حکومت سلجوقیان بازمیگردد و برخی دیگر نیز این بنا را متعلق به دوره حکومت مغولان در ایران میدانند. در طول سالهای اخیر برنامههایی برای بازسازی گنبد کبود مراغه و برج مدور مطرح شده است؛ اما متاسفانه تاکنون پیگیری جدی و مناسب برای حفاظت از این آثار تاریخی ارزشمند انجام ندادهاند.
آبشار آسیاب خرابه

منبع عکس: سایت ویزیت ایران، عکاس نامشخص
آبشار آسیاب خرابه از زیباترین جاذبههای طبیعی آذربایجان شرقی در ۳۰ کیلومتری شرق جلفا است. این آبشار در منطقهای بسیار زیبا و بین صخرههای کوهستانی قرار دارد. نزدیکی آبشار آسیاب خرابه به آسیابی قدیمی سبب نامگذاری آن شده است. ارتفاع آبشار آسیاب خرابه به حدود ۱۵ متر میرسد و آب آن از چشمههای مرتفع در منطقه ارسباران تامین میشود. بافت کوهستانی اطراف این آبشار بهدلیل سالها فرسایش آب و سنگینی قندیلها در فصلهای سرد سال مقاومت خود را از دست داده است و احتمال ریزش صخرههای اطراف آن بهخصوص در زمستان وجود دارد.
آبشار آسیاب خرابه فاصلهای پنج کیلومتری با روستای «منجن آباد» دارد و به حاشیه رودخانه ارس نیز نزدیک است. گشت و گذار در دره سرسبز و جنگلی اطراف این آبشار و تماشای زیباییهای آبشار آسیاب خرابه برای گردشگران جذابیت زیادی دارند. برای بازدید از این آبشار باید بخشی از مسیر را پیاده طی کنید. مسیر انتهایی بهسمت آبشار آسیاب خرابه از مسیر پلکانی سنگ چین میگذرد.
کوه عینالی

منبع عکس: خبرگزاری ایرنا، عکاس نامشخص
کوه عینالی منطقهای تفریحی و باصفا در شمال تبریز است که نام آن را از «عون ابن علی» گرفتهاند. این منطقه از بهترین تفرجگاههای داخل شهر تبریز به شمار میرود و گردشگران زیادی در طول سال برای گشت و گذار و اتراق در طبیعت به این گردشگاه میروند. کوه عینالی در مرتفعترین بخش شهر تبریز قرار دارد و به همین دلیل چشماندازی از کل شهر مقابل چشم گردشگران نمایش میدهد.
در مجموعه تفریحی کوه عینالی امکانات تفریحی مناسبی برای بازدیدکنندگان فراهم کردهاند تا گردشگران ضمن لذت از طبیعت و آب و هوای خوب، به تفریح نیز بپردازند. مقبره عون ابن علی نیز در این کوه قرار دارد که زیارتگاهی برای علاقهمندان به بازدید از اماکن متبرک به شمار میرود. مسیر دسترسی به ورودی این کوه از بزرگراه پاسداران شهر تبریز میگذرد.
گنبد کلیسای چوپان چهار نورگیر دارد که در چهار طرف آن قرار گرفتهاند. طراحی پایه این بنا مربعی است و فضای داخل آن به صلیب شباهت دارد. اشیای تاریخی داخل کلیسا به موزه تبریز منتقل شدهاند. کلیسای چوپان در سال ۱۸۳۶ میلادی بازسازی کامل شد و پس از آن شکل خود را تا به امروز حفظ کرده است.
روستای حیله ور

منبع عکس: خبرگزاری ایرنا، عکاس نامشخص
روستای حیله ور از دیگر جاذبههای بکر و تماشایی در آذربایجان شرقی و نزدیکی اسکو است. خانههای مخفی این روستا سبب جلب توجه گردشگران در طول سالهای اخیر شدهاند. این روستای تاریخی در مسیر جاده اسکو به روستای کندوان قرار دارد و از خانههای حفرهای پنهان در زمین تشکیل شده است. روستای حیله ور نیز مانند کندوان در دامنههای کوهستانی سهند قرار دارد. بازدید از این روستای عجیب برای علاقهمندان به بازدید از جاهای دیدنی بکر خالی از لطف نیست.
معبد مهر مراغه

منبع عکس: خبرگزاری ایرنا، عکاس نامشخص