راهنمای جامع سفر به سردشت آذربایجان
سردشت سرزمینی خوش آبوهوا با جاذبههای طبیعی فوقالعاده در یکی از نقاط مرزی ایران است که سفر به آن حسابی میتواند حال و هوای شما را تغییر دهد.
اگر نمیدانید سردشت کجاست و تابه حال به این شهرستان زیبا سفر نکردهاید، همراه مجله گردشگری شاهزاده رزرو باشید تا شما را با سردشت آشنا کنیم.
سردشت کجاست؟
سردشت نام شهرستانی در استان آذربایجان غربی و مرز میان ایران و عراق است که محیط بکر، آبوهوای خوش و جاذبههای طبیعی آن، هرساله افراد زیادی را از سراسر ایران راهی این شهرستان کوچک و زیبا میکند.
این شهرستان در دامنه کوهی به نام «گِرده سور» قرار گرفته و بسیاری از مناطق آن کوهستانی بوده و بخشهای بسیاری نیز با جنگلهای انبوه پوشیده شده است. از نظر موقعیت جغرافیایی، این شهرستان حدود ۶۰ کیلومتر با بانه، ۹۰ کیلومتر با پیرانشهر، ۱۰۵ کیلومتر با بوکان و ۱۲۰ کیلومتر با مهاباد فاصله دارد.
مردم این شهرستان به زبان کردی سورانی و همچنین مُکُریانی صحبت میکنند؛ زبانهایی که قرابت زیادی با زبان کردی کردستان عراق دارد. البته این موضوع چندان عجیب نیست چون سردشت و عراق، حدود ۱۰۰ کیلومتر مرز مشترک دارند.
متاسفانه در خلال جنگ تحمیلی، یک حمله شیمیایی به این شهر سبب رخ دادن اتفاقات ناگواری شد. با این همه و بعد از گذشت سالهای طولانی از جنگ، حالا سردشت به یکی از قطبهای گردشگری استان آذربایجان غربی تبدیل شده است و در روزهای گرم تابستان میتواند انتخابی عالی برای سفر باشد.
بهترین زمان برای سفر به سردشت
همانطور که گفتیم، سردشت موقعیتی کوهستانی دارد و این یعنی در فصول پاییز و زمستان، هوایی بسیار سرد بههمراه برف و باران فراوان در انتظارتان خواهد بود. اگر عاشق برف و باران هستید، زمستان به سردشت بروید؛ در غیر این صورت توصیه میکنیم در فصل بهار یا تابستان بههمراه خانواده خود راهی آذربایجان غربی شوید.
گفتنیست میانگین دمای هوا در شش ماهه اول سال، ۱۴ درجه سانتیگراد و میانگین دمای هوا در شش ماهه دوم، ۰ درجه است! پس قبل از سفر، حتما به شرایط آبوهوایی این شهرستان توجه داشته باشید.
معرفی جاهای دیدنی سردشت
آبشار شلماش در سفر به سردشت
معرفی دیدنی های سردشت را با آبشار شلماش آغاز میکنیم؛ معروفترین جاذبه سردشت که در روزهای گرم سال، همواره میزبان هزاران گردشگر از سراسر ایران است. شلماش به معنی «تخته سنگ بزرگ» است و برای بازدید از آن باید راهی جنوب شهرستان سردشت شد.
شلماش در حقیقت یک آبشار نیست، بلکه مجموعهای از سه آبشار مختلف با فاصله ۲۰۰ متری از یکدیگر است که در نزدیکی روستایی به همین نام و درهای سرسبز قرار گرفته و ترکیب آنها با درختان بلوط اطراف، منظرهای خیالانگیز را در ذهن ایجاد میکنند.
دیدن آبشار اول بسیار آسان است، ولی اگر بخواهید سایر آبشارهای پرآب این منطقه را ببینید، باید کمی پیادهروی کرده و به پایین دره بروید. خوشبختانه، در این منطقه امکانات رفاهی و خدماتی کاملی از جمله پارکینگ، سرویس بهداشت، رستوران و فروشگاهها در دسترس مسافران است.
چشمه کانی گراوان در سفر به سردشت
یکی دیگر از مکانهایی که توصیه میکنیم در سفر به سردشت از آن بازدید کنید، چشمه کانی گراوان است. این جاذبه مشهور در ۱۲ کیلومتری شمال شرق شهرستان سردشت و نزدیکی روستای «ربط» واقع شده و بیشتر با آب سردی که از دل این چشمه میجوشد، شناخته میشود. همچنین، محیط رنگارنگ و آهکی این چشمه هم احتمالا نخستین چیزی خواهد بود که توجه شما را به خود جلب میکند.
در حقیقت، سازه اصلی و طبیعی این چشمه، از دور ظاهری مانندی یک آبشار رنگارنگ دارد که گویی از بالای کوه در جریان است.
گراوان در زبان کردی به معنای «آب سخت و سنگین» است و شاید بتوان گفت علت انتخاب چنین نامی برای این چشمه، وجود املاح و مواد معدنی بسیار زیاد در آب آن باشد. از آب چشمه کانی گراوان برای درمان بسیاری از بیماریهای پوستی نیز استفاده میشود. جالب است بدانید رودخانه پرآب زاب هم از کنار همین چشمه میگذرد.
رودخانه زاب
«زاب» با ۴۰۰ تا ۴۴۰ کیلومتر طول، یکی از بلندترین رودخانههای آذربایجان غربی است که از ارتفاعات پیرانشهر سرچشمه میگیرد و بعد از دریافت انشعابات مختلف، وارد خاک عراق شده و نهایتا به دجله میپیوندد.
شاید نتوان «زاب» را بهعنوان یک جاذبه دیدنی با مکانی مشخص معرفی کرد، ولی بیشک بازدید از مناظر حیرتانگیزی که کنار این رودخانه شکل گرفتهاند، خاطرهای تکرارنشدنی را برای شما رقم خواهند زد. آبشار شلماش، یکی از معروفترین مکان های دیدنی در سردشت است که آب آن به این رودخانه میریزد.
منطقه آلان در سفر به سردشت
در ۱۳ کیلومتری جنوب سردشت، یکی دیگر از سرسبزترین و خوش آبوهواترین مناطق این شهرستان یعنی منطقه آلان را میتوان پیدا کرد. منطقه آلان که در حقیقت یکی از زیباترین منطقههای استان آذربایجان غربی محسوب میشود، میزبان روستاها، آبشارها و جنگلهای انبوهی است که بیشک هر کسی از دیدن آنها لذت میبرد.
«بیتوش» یکی از همین روستاهاست که در منطقه مرزی ایران و عراق جا خوش کرده و طی زمستان، محصولات صیفی بسیاری در آن برداشت میشود. گلابهای وحشی، انار و انجیر نیز از محصولات محبوب این روستاست. اینجا روستای «مزره» یا «مزرعه» با بادهای تند و سردی که به «باد سیاه» شهره است نیز محبوبیت بالایی در منطقه آلان دارد. از دیگر مکانهای مهم منطقه آلان میتوان به روستای گرویس و آبشار رزگه اشاره کرد.
آبشار رزگه
آبشار رزگه یکی از دیدنی های سردشت با ۱۱۵۰ متر ارتفاع از سطح دریاست که از بالای صخرههایی بلند به پایین میریزد. این آبشار زیبا که در فصل بهار بسیار پرآب میشود، در حاشیه جاده ارتباطی میان سردشت و روستای مرزه قرار گرفته است. آبشار رزگه بیش از ۱۵ متر ارتفاع دارد و اواخر بهار تا اواخر تابستان، بهترین زمان برای تفریح در کنار آن است.
پل قلعه تاسیان (پل قلاتاسیان)
در کنار جاذبههای طبیعی، سردشت میزبان آثار تاریخی جذابی نیز هست که توصیه میکنیم در سفر به آذربایجان غربی حتما از آنها دیدن کنید. پل قلعه تاسیان که با نام «پل قلاتاسیان» نیز شناخته میشود، در مسیر جاده پیرانشهر به سردشت، در قسمت شمالی رودخانه زاب کوچک و بر سر راه قدیمی سیرآباد به مهاباد قرار گرفته و گفته میشود در قرن سیزدهم به دستور شیخ مولانا ساخته شده است؛
از این رو به آن «پل مولانا» نیز میگویند. ظاهرا نام قلاتاسیان نیز از قلعهای که در نزدیکی آن در دوران سامانیان ساخته شده، گرفته شده است.
پل قلعه تاسیان ۵۰ متر طول دارد و ارتفاع آن به ۱۰ متر میرسد. از ۵ پایه پل، فقط یکی از جنس لاشه سنگ و ملات باورج است و مابقی ستونها توسط سنگهای طبیعی رودخانه ساخته شده است. نام این پل در سال ۱۳۷۹ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.
حمام تاریخی سردشت
حمام تاریخی سردشت، یادگار دوران قاجار در این شهرستان زیباست که از آن با نامهای دیگری از جمله گرمابه بیستون نیز یاد میکنند. این حمام به دستور سردار کل عزیز خان مکری، سیاستمدار کرد در زمان قاجار ساخته شده و ریشه در فرهنگ غنی و تاریخچه کهن شهرستان سردشت دارد.
در کنار این حمام یا همان گرمابه بیستون نیز میتوان پارک شهر را که در گذشته با نام «کاروانسرای الیاس آقا» شناخته میشده است، پیدا کرد. جالب است بدانید این حمام تا چند سال پیش بهصورت همگانی استفاده میشده است.
سایر مکان های دیدنی در سفر به سردشت
زیباییهای سردشت به مواردی که بالاتر اشاره کردیم، ختم نمیشود و در گوشه و کنار طبیعت بکر این روستا میتوان جاذبههای طبیعی بسیاری را پیدا کرد که بیشک هوش را از سر شما خواهند برد.
البته این جاذبهها به گونهای نیست که بخواهیم بهصورت جداگانه درباره هرکدام از آنها صحبت کنیم، اما در سفر به سردشت، میتوانید بازدید از آنها را هم در برنامه خود داشته باشید. دره کرژال، گردنه زمزیران، قلعه مالیموس و قلعه ربط (بهجا مانده از هزاره قبل از میلاد) از دیگر دیدنیهای محبوب این شهرستان است.
جاهای دیدنی تاریخی سردشت
هر چند جاذبههای طبیعی سردشت در جلب توجه گردشگران از جاذبههای تاریخی آن پیشی گرفتهاند اما برای کسانی که همیشه در جستجوی تاریخ هستند این شهر یادگاریهای تاریخی هم دارد.
حمام تاریخی سردشت
حمام قدیمی سردشت یا همان حمام بیستون که یادگاری از دوران قاجار و زمانی است که حمامها عمومی بودند و مردم در خانههایشان حمام نداشتند. معماری این حمام شبیه معماری حمامهای دوره قاجار در دیگر مناطق کشور است. این حمام در لیست آثار ملی ثبت شده است و از آنجایی که داخل خود شهر سردشت است، به راحتی میتوانید به بازدید از آن بروید.
پل قلعه تاسیان
قدمت این پل به سالهای قبل از اسلام و به دوره سامانیان برمیگردد. هر چند از پل و قلعه آثاری برای دیدن به جا مانده اما انتظار دیدن بناهای سالم را نداشته باشید.
پل و قلعههای مربوط به دوره سامانیان به نام ایزدی قهلاتاسیان در روستایی به همین نام و در شمال شهر سردشت قرار گرفتهاند. این پل در مسیر رودخانه زاب قرار گرفته و به علت صخرهای بودن بستر رودخانه پیریزی نشده است و پایههای آن مستقیما روی صخرهها قرار گرفتهاند.
بازار سردشت – بازارچه مرزی کیله سردشت
اسم بازارهای بانه در میان تمام بازارچههای مرزی پررنگتر است، اما در سفر به سردشت فرصت خرید از بازارچه مرزی کیله سردشت را از دست ندهید. به خاطر هم مرز بودن این شهر با عراق و نداشتن تعرفه گمرک روی محصولاتی که در بازارچه ارائه میشود، قیمت کالاها به شکل چشمگیری پایینتر است.
اگر قصد خرید لوازم خانگی، آشپزخانه و مواد شوینده را دارید دست خالی از این بازار بیرون نمیآیید.
علاوه بر بازارچه مرزی، سردشت مجتمعهای تجاری زیادی هم دارد که تعداد آنها در سالهای اخیر رو به افزایش است و در این مجتمعها اجناس خارجی، به ویژه انواع ظروف چینی، کالاهای الکترونیکی، لوازم خانگی و انواع شکلات را میتوانید تهیه کنید.
بازارچه گلزار و بازارچه شار نیز از بازارهای معروف سردشت هستند اما قطعا بازارچه مرزی این شهر بسیار مشهورتر و کارآمدتر است و حتما یادتان باشد که به بازار پارچه سرچشمه سر بزنید و از قیمتهای مناسب این بازار پارچهای استفاده کنید.
اگر اهل بازار و بازارگردی هستید شاید دلتان بخواهد با بهترین بازارهای سنتی ایران آشنا شوید، در این بازارها هنر و تاریخ شما را مجذوب خود میکند.
بهترین فصل سفر به سردشت
اگر میخواهید زیباییهای این شهر را در رویاییترین حالت آن ببینید بهتر است بهار و تابستان که خنکی آب و هوای آن جان و دلتان را تازه میکند، مهمان این شهر شوید.
همچنین فراموش نکنید که به خاطر آب و هوای معتدل و جذاب این شهر، آب و هوا همیشه در حالت ایدهآل خودش قرار دارد اما طیف رنگبندی شهر سردشت در تابستان موضوعی است که به راحتی نمیتوان از آن گذشت.
اما اگر دوست دارید در فصلهای پاییز و زمستان به این شهر مسافرت کنید، حتما مدنظر داشته باشید که با خود لباس گرم ببرید، چرا که انقدر سرمای عجیبی دارد که اگر بدنتان به سرمای زیاد عادت نداشته باشد کاملا میتواند خاطره بدی برایتان به جا بگذارد اما اگر عاشق باران و برف هستید، شهر سردشت شما را از این لحاظ راضی نگاه خواهد داشت.
سوغات سردشت
سردشت از لحاظ خرید سوغاتی پر از تنوع است پس اگر فکر میکنید که میتوانید دوستان و اعضای خانوادهتان را دور بزنید که در این شهر خبری از سوغاتی نبود کاملا اشتباه میکنید و باید از همین ابتدا به فکر خرید سوغاتی باشید. سوغاتیهای این شهر به دو دسته اصیل و وارداتی دستهبندی میشود.
یعنی اگر دوست داشته باشید سوغاتی اصل سردشت برای کسی ببرید، پس حتما از انگورهای سردشت خرید کنید چرا که تقریبا یکی از خوشمزهترین انگورها در سطح ایران قطعا از این شهر کشت میشود.
همچنین اگر در غذاهای خود از سماق استفاده میکنید بهتر است بدانید که سماق یکی از سوغات سردشت محسوب میشود و کیفیت بسیار بالایی در بین سماقهای در سطح ایران دارد.
شاید سماق یکی از گزینههایی باشد که به شدت در خود سردشت مورد تحسین محلیها قرار میگیرد و از سماق خود همیشه تعریف میکنند و راستش را بخواهید سماقهای خوشمزه و جذاب این شهر واقعا تعریفکردنی نیز هستند.
غذاهای محلی سردشت
آش دوغ در خنکای آبشارها
اگر برای اولین بار در این مسیر سفر میکنید شاید از دیدن آن همه بطری دوغ در زیر آبشارهای سردشت تعجب کنید. اما برای بار دوم هم چشمتان عادت خواهد کرد و هم ممکن است خود این دوغها و آن آش دوغهای خوشمزه و کم نظیری که محلیها وسط راه روی آتش درست میکنند دلیل سفر دوباره شما به این شهر باشند.
در طول مسیر و در فواصل مختلف غرفههایی هستند و مسافران زیادی را میبینید که کنار این دکهها میایستند و با یک کاسه آش دوغ محلی تمام عیار در کنار خنکای آبشارها زندگی را مزه مزه میکنند.
اگر ساکن تهران هستید و عاشق آبشار، خبر خوب این است که بر خلاف تصورتان اطراف پایتخت دودآلود پر است از آبشارهای بینظیر. اینجا میتوانید با آبشارهای اطراف تهران برای سفر آشنا شوید.
کباب
به دیدن این جنگلها بروید و بسته به زمان، صبحانه یا ناهارتان را در دل این جنگلها نوش جان کنید. کبابهای سلطانی سردشت حرف ندارند؛ توصیه میکنیم از همان کبابیهای نزدیک آبشار کبابهای سلطانی را بگیرید و در جنگلهای نزدیک نوش جان کنید.
البته این شهر انواع و اقسام کبابهای محلی خودش را نیز دارد و با توجه به این که این شهر معدن کشت سماق است، کبابهای پرسماق و خوشمزهای را در دسترس دارد که تا مدتها طعم آن از زیر زبانتان خارج نخواهد شد.
کلانه
اصالت کلانه به شهر کرمانشاه برمیگردد، اما تقریبا در اکثر شهرهای کردنشین میتوان آن را پیدا کرد. علاوه بر آش دوغ، این غذای لذیذ را هم میتوانید در غرفههای غذای بین راهی سردشت نوش جان کنید.
اما اینکه کلانه را چطور و از چه چیزی درست میکنند که طعم بهشتی دارد باید بگویم که این غذا فقط ترکیبی از نان و روغن حیوانی و سبزی محلی است.
خمیر کلانه از آرد گندم درست میشود، در فصل بهار گیاه کوهی «پیچک» و در بسیاری از مواقع هم پیازچه را داخل این خمیر میپیچند آن را روی ساج میپزند و در روغن حیوانی سرخ میکنند.
اگر اوایل بهار که هنوز هوا سرد است به سردشت بروید، حتما باید این غذا را امتحان کنید و ببینید که خوردن کلانه داغ همراه با دوغ طبیعی در کنار آتش و سرمای سردشت چه تضاد زیبایی خلق میکند.
رزرو اقامتگاه در سردشت
وقتی میشود یک شهر را با جان و دل تجربه کرد که در اقامتگاههای محلی آن و در کنار مردم آن اقامت در این شهر را تجربه کرد.
تنها اقامتگاه این شهر یعنی «اقامتگاه بومگردی گردشگر سردشت» میتواند یک میزبان فوقالعاده در سفر شما به این شهر باشد. اقامتگاه خانه گردشگر یک خانه قدیمی ۲۰۰ ساله است که دستی به سر و روی آن کشیدهاند و این خانه قدیمی را برای اقامت مهمانان امروزی آماده کردهاند.
خانه گردشگر در روستای بیشاسب قرار دارد؛ بنای ساختمان از سنگ است و سقف آن از تیرهای چوبی پوشیده شده است. این خانه مبله در دو طبقه بنا شده و آشپزخانه و سرویس بهداشتی و حمام برای اقامت طولانی مدت را دارد.
ورودی دو طبقه مجزاست و در حیاط و تراس باصفای حیاط هم میتوانید عصرها بنشینید و چایی نوش جان کنید و از آب و هوای مطبوع و منظره روستا لذت ببرید. ظرفیت اقامتگاه ۶ مهمان است که تا ۱۰ نفر میتواند در آن اقامت داشته باشد در نتیجه گزینه خوبی برای سفرهای دسته جمعی و گروهی است.
اینجا میتوانید انواع غذاها و دمنوشهای محلی را سفارش دهید تا کادر اقامتگاه برای شما تدارک ببینند.
کادر خوش ذوق این اقامتگاه بسیاری از اشیای قدیمی روستا را در جمع کردهاند که به شکل موزه کوچکی در طبقه همکف درامده است.
پاسخ به سوالات متداول در مورد جاهای دیدنی سردشت
مرز سردشت کجاست؟
شهر سردشت کجاست؟
سردشت، در جنوب غربی آذربایجان غربی قرار گرفته است. فاصله آن تا تهران حدود ۷۰۰ کیلومتر بوده و در مرز مشترک با استان کردستان عراق است.
بهترین جاهای دیدنی سردشت کجاست؟
سردشت، شهرستانی سرسبز و پر از مناطق جنگلی وسیع است. علاوه بر طبیعت بکر، در این ناحیه دیدنیهای تاریخی نیز وجود دارند. بهترین و معروفترین جاذبههای سردشت، آبشار شلماش، چشمه کانی گراوان و حمام تاریخی سردشت هستند.