میدان سرخ مسکو
بسیاری از خیابانهای اصلی پایتخت روسیه به میدان سرخ مسکو منتهی میشوند. فارغ از اهمیت تاریخی این میدان، مهمترین بناهای تاریخی این شهر در نزدیکی میدان سرخ قرار دارد.
میدان سرخ یکی از مهمترین مقاصد گردشگری مسکو محسوب میشود که در طول تاریخ ۱۰۰۰ ساله خود به یکی از مهمترین مراکز سیاسی، فرهنگی و اجتماعی کشور روسیه بدل شده است.
بسیاری از گردشگران تصور میکنند که میدان سرخ شهرت خود را در زمان حاکمیت جریانهای کمونیستی بهدست آورده است؛
این در حالی است که قدمت بسیاری بناهای موجود در این میدان به قرونوسطا میرسد. میدان سرخ مسکو بههمراه بسیاری از بناهای تاریخی واقع در آن همچون کلیسای سنت باسیل در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد.
میدان سرخ مسکو امروزه نیز میزبان مهمترین رویدادهای کشور روسیه از جمله جشن جهانی سال نو و رژه پیروزی است.
همه آنچه که باید درباره میدان سرخ مسکو بدانید:
- میدان سرخ کجاست؟
- درباره میدان سرخ
- تاریخچه میدان سرخ مسکو
- علت نامگذاری میدان سرخ مسکو
- دیدنیهای میدان سرخ
- بهترین زمان بازدید از میدان سرخ
- عکسهای میدان سرخ روسیه
- جاهای دیدنی اطراف میدان سرخ مسکو
میدان سرخ کجاست؟
میدان سرخ با مساحتی در حدود ۷۳,۰۰۰ متر مربع در شرق کاخ کرملین و شمال رودخانه مسکو قرار گرفته است. خیابان «تورسکایا» (Tverskaya)، یکی از لوکسترین و عریضترین خیابانهای مسکو، از شمال میدان سرخ و کاخ کرملین آغاز و به ایستگاه مترو بلاروس ختم میشود.
فاصله بین ورودی این میدان از سمت دیوار کرملین تا موزه تاریخ دولتی حدود ۷۵۰ متر است.
شما میتوانید با پیادهروی آرامی در کمتر از ۲۰ دقیقه از تمام بخشهای میدان سرخ بازدید به عمل آورید؛ اما در همین فضای کوچک جاذبههای تاریخی و فرهنگی بسیاری وجود دارد.
نزدیکترین فرودگاه به این میدان، فرودگاه بینالمللی «شرمتیوو» (Sheremetyevo International Airport) است که در ۳۰ کیلومتری (۴۵ دقیقه) آن قرار دارد.
مسیر دسترسی
میدان سرخ بهطور معمول مرکز شهر مسکو در نظر گرفته و عمده خیابانهای اصلی شهر به این میدان منتهی میشود؛ بههمینجهت تردد به این نقطه از شهر با ماشین شخصی بهدلیل ازدحام جمعیت، نبود جای پارک مناسب و پرداخت هزینه پارکینگ گزینه مناسبی نیست.
تاکسی آنلاین
یکی از سادهترین راههای دسترسی به میدان سرخ استفاده از تاکسیهای آنلاین است که امروزه بسیار فراگیر هستند؛ اگرچه این تاکسیها ارزانترین شیوه نیستند. علاوه بر این اگر امکان رزرو تاکسیهای آنلاین را ندارید، میتوانید از تاکسیهای معمول شهری استفاده کنید.
مترو
یکی از بهترین شیوهها برای دسترسی به میدان سرخ مسکو، استفاده از مترو است. مترو مسکو ۱۷ خط و بیش از ۲۳۰ ایستگاه دارد که از کهنترین خطوط مترو جهان است و میتوانید با استفاده از آن به سراسر مسکو سفر کنید. مترو مسکو از ساعت ۵:۳۰ تا ۰۱:۰۰ فعالیت میکند و ساعت ۸:۰۰ تا ۹:۳۰ و ۱۷:۳۰ تا ۱۹:۳۰ اوج شلوغی آن محسوب میشود.
ایستگاه مترو اوکاتنی راید در فاصله ۱۷۰ متری (سه دقیقه پیاده)، ایستگاه میدان انقلاب در ۴۰۰ متری (پنچ دقیقه پیاده) و ایستگاه تئاتر در ۳۵۰ متری (پنج دقیقه پیاده) میدان سرخ قرار دارند. فراموش نکنید که معماری، نقاشیها و مجسمههای ایستگاههای مترو مسکو با هویت تاریخی این شهر گره خورده است و برخی از آنها از جاهای دیدنی مسکو محسوب میشوند.
مسکو دارای سیستم حملونقل عمومی بسیار قدرتمند و وسیعی است؛ پس با توجه به محل اقامتتان این امکان وجود دارد که شما از طریق اتوبوس، تراموا، اتوبوسهای برقی و ونهای مارشروتکا نیز خود را به میدان سرخ برسانید.
درباره میدان سرخ
میدان سرخ مسکو که قدمت آن به اواخر قرن یازدهم میرسد، در سال ۱۹۹۰ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفت. این میدان در دورههای مختلف تاریخی نامهای متفاوتی داشته است؛ اما از اواخر قرن هفدهم با نام فعلی شناخته میشود. بسیاری به اشتباه متصور هستند که این میدان در زمان حاکمیت دولتهای کمونیستی به شهرت رسیده است؛ اما در واقعیت قدمت آن به قرن یازدهم میلادی میرسد.
میدان سرخ در طی این ۱,۰۰۰ سال و پس از تکمیل دیوارهای کاخ کرملین، مرکز تحولات اجتماعی و سیاسی و وقایع تاریخی از جمله رژهها، تظاهراتها، شورشها و اعدامها در روسیه بوده و امروز نیز محبوبترین جاذبههای گردشگری مسکو را در خود جای داده است.
برخی از ساختمانهای میدان سرخ که به دوره قرونوسطا بازمیگردد، تا به امروز باقیماندهاند. بسیاری از اولینها در مسکو، در میدان سرخ تاسیس شدهاند که از میان آنها میتوان به اولین کتابخانه و دانشگاه عمومی مسکو، تئاتر، چاپخانه و بسیار بناهای دیگر اشاره کرد که در دورههای مختلف تاریخی مستقر شدهاند.
در دورههای مختلف تاریخی و بهمرور زمان بناهای متعددی در میدان سرخ بنا شدند که بسیاری از آنها همچنان پابرجا هستند؛ بنابراین در این میدان میتوان تنوع فرهنگی و تاریخی منحصربهفرد روسیه را جستوجو کرد. بیشک برای تماشای برخی از شاهکارهای معماری این کشور باید به میدان سرخ رفت. کلیسای سنت باسیل و مقبره لنین از جمله معروفترین جاذبههای شهر مسکو هستند که هرکدام معماری یک دوره تاریخی را نمایندگی میکنند؛ بهعنوان مثال کلیسای سنت باسیل سبک رنسانس را به نمایش میگذارد.
در معماری میدان سرخ مسکو میتوان عناصر مختلفی همچون قوسهای بلند و برجها و در فضای داخلی بناها عناصری همچون فرشهای شرقی، آثار هنری چوبی، قابهای گرانقیمت و تزیینات متنوعی را دید.
تاریخچه میدان سرخ
میدان سرخ منطقهای بزرگ در مرکز پایتخت مسکو است که برای روسیه از اهمیت تاریخی بالایی برخوردار است. در گذشته قلعه مسکو که بعدها کرملین نام گرفت، روی تپه «بوروویتسکی» (Borovitsky Hill) بود و در شرق آن جایی که امروز آن را با نام میدان سرخ میشناسیم، علفزار بزرگی وجود داشت. با گذر زمان با رونق گرفتن شهر و بزرگتر شدن این قلعه و شکلگیری قلعه کرملین در قرن چهاردهم بهصورت امروزی، آبادی در نزدیکی دیوارهای آن شکل گرفت.
تا پیش از ساخت خندق «الویزوف» (Alevizov)، ضلع شرقی کاخ کرملین که در مجاورت میدان سرخ و بین رودخانههای مسکوا و نگلینایا بود، به نسبت سایر اضلاع در برابر حمله دشمنان آسیبپذیرتر بود؛ بههمینجهت دیوار کاخ در این قسمت نسبت به سایر نقاط بلندتر تعبیه شده بود.
مردم زندگی در نزدیکی کرملین را انتخاب کردند تا در صورت وقوع جنگ با پنهان شدن در پشت دیوارهای آن در امان باشند. به وجود آمدن این آبادی با خود ضرورت شکلگیری یک بازار را بههمراه داشت؛ بههمینجهت در نزدیکی دیوار کاخ کرملین و رودخانه مسکو بازاری پدید آمد. وجود رودخانه مسکو نیز حملونقل کالا را راحتتر میکرد. بر اساس برخی اسناد پایههای میدان سرخ امروزی از همین بازار گذاشته شد. در گذشته این میدان در زبان روسی «trog» یا همان بازار نامیده میشد.
در آغاز قرن شانزدهم میلادی، میدان سرخ مسکو به محلی برای تبادل اخبار سیاسی و شایعات بدل شد و اگر کسی جویای حوادث و رخدادهای جدید شهر بود، به این میدان میرفت.
بنا به گفته برخی مورخان میدان سرخ مسکو بهصورت امروزی وجود نداشت و بهطور طبیعی به بازار و محلی برای جمع شدن یا میدان بدل شد. یکی دیگر از نامهایی که این میدان در گذشته به آن شهرت داشت، «Pozhar» یا «آتشسوزی بزرگ» بود. در واقع، پیش از قرن ۱۶ و ۱۷ بازار متشکل از چادرها و نیمکتهای چوبی بود که بهراحتی دچار حریق میشدند و همین موضوع باعث این نامگذاری شد. کلمه Pozhar را در روسی نه فقط بهمعنای آتشسوزی، بلکه بهمعنای زمین خالی پس از آتشسوزی نیز به کار میبرند؛ بر همین اساس میدان سرخ مسکو نه با برنامهریزی بلکه بهصورت طبیعی و تدریجی شکل گرفت.
قرنهای پانزدهم و شانزدهم
میدان سرخ از زمان احداث در تمام دولتهای روسیه برای مراسمهای رسمی همچون تاجگذاریها و اعلانهای عمومی مورد استفاده قرار میگرفت. تاریخچه میدان سرخ در نقاشیهای هنرمندان مطرح روسی همچون «واسیلی ایوانوویچ سوریکوف» (Vasily Ivanovich Surikov) و «کنستانتین فودورویچ یون» (Konstantin Fyodorovich Yuon) منعکس شده است.
در طول حکومت ایوان سوم ملقب به ایوان کبیر (۱۴۴۰ تا ۱۵۰۵ میلادی) کاخها، کلیساها و برجهای جدیدی در کاخ کرملین و میدان سرخ اضافه شدند. این میدان در گذشته یکی از مهمترین مراکز تجاری مسکو محسوب میشد؛ اگرچه که ایوان کبیر قوانین سختگیرانهای را گذاشته بود و تجارت فقط از فردی به فردی دیگر انجام میشد. این قوانین بهتدریج تعدیل و ساختمانهای دائمی بازار پدیدار شدند.
در سال ۱۵۰۸ میلادی تغییر بزرگی در میدان سرخ اتفاق افتاد و معماری ایتالیایی به نام «آلویسیو نیو» (Aloisio the New) به سفارش «ایوان سوم» خندق الویزوف را احداث کرد. این خندق بیش از ۳۰ متر عرض، ۵۴۱ متر طول و ۹ تا ۱۳ متر عمق داشت. وجود خندق الویزوف کاخ کرملین را به یک جزیره بدل کرد؛ چراکه دو رودخانه «نگلینایا» (Neglinnaya) و «مسکوا» (Moskva) از اضلاع دیگر قلعه کرملین محافظت میکردند. سالها بعد، در سال ۱۸۱۲ میلادی خندق حدفاصل میان کاخ کرملین و میدان سرخ سنگفرش شد.
در گذر زمان در بخشی از خندق الویزوف در نزدیکی «دروازه وسکرسنسکی» (Voskresensky Gates) گودالی برای نگهداری از ببرها و شیرها حفر شد. این حیوانات از سمت پادشاهان شرق به تزار روسیه هدیه داده میشدند. در این خندق فضای مجزایی نیز به نگهداری از فیل تزار اختصاص داده بودند.
در دوره «ایوان چهارم» (ایوان مخوف، ۱۵۳۰ تا ۱۵۸۴ میلادی) تحولات بسیاری در میدان سرخ صورت گرفت. بهخصوص پس از آتشسوزی سال ۱۵۴۷ میلادی به دستور او تمامی مغازههای چوبی ضلع شرقی میدان سرخ سامان پیدا کرد. در همان سالها کلیسای جامع سنت باسیل طبق قوانین آن زمان ساخته شد. این اولین ساختمانی بود که به میدان سرخ امروزی شباهت داشت. در آن دوره هنوز سقفهای هرمی شکل کاخ کرملین ساخته نشده بود. در سال ۱۵۹۵ میلادی ساختمانهای بسیاری در میدان سرخ با سنگ بازسازی شدند. در آن زمان بود که «سکوی لوبنوی مستو» (Lobnoye Mesto) نیز برای فرمانهای تزار تعبیه شد.
معماران ایتالیایی که در ساخت دیوار کرملین مشارکت داشتند، به ایوان کبیر توصیه کردند، تا زمین مشرف به آن را برای میدان تیر، بدون ساختوساز نگه دارد؛ بنابراین این فضا به دستور ایوان کبیر پاک نگه داشته شد تا از آن در جنگها بهعنوان میدان تیر استفاده کنند. در این سمت دیوار کاخ کرملین سه دروازه مربعی نیز وجود داشت که در قرن هفدهم آنها را با نامهای «کنستانتینو-النینسکی» (Konstantino-Eleninsky)، «اسپاسکی» (Spassky) و «نیکولسکی» (Nikolsky) میشناختند. با توجه به نام آنها تمثالهایی همچون کنستانتین، هلن، مسیح نجات دهنده و سنت نیکلاس به روی آنها آویخته شده بود. دروازه کنستانتینو-النینسکی در پشت کلیسای سنت باسیل قرار داشت؛ اما دو دروازه دیگر مشرف به میدان سرخ بودند.
در اوایل قرن نوزدهم طاق دروازه کنستانتینو-النینسکی را با آجر پوشاندند و از دروازه اسپاکی که دروازه اصلی و جلویی کرملین بود، پلهای چوبی و سنگی روی خندق کشیدند. این دروازه برای ورودهای سلطنتی مورد استفاده قرار میگرفت. روی پلهای ساخته شده و منتهی به آن کتاب فروخته میشد و سکویی نزدیک به آن برای تفنگها و تیراندازی تعبیه شده بود. علاوه بر این توپ تزار روسیه نیز روی سکوی لوبنوی مستو قرار داشت.
قرن هفدهم
در سال ۱۶۲۴ تا ۱۶۲۵ میلادی برای نخستین بار روی «برج اسپاسکایا» (Spasskaya Tower) سقفهای چادر مانند مدرن قرار گرفتند. پیشنهاد این سبک از سقفها توسط «کریستوفر گالووی» (Christopher Galloway) مطرح شد؛ معماری که با هدف طراحی برج ساعت جدید آمده و چیدمان سقفهای چادری جدید را برای بالا این برج داده بود. در اواسط قرن هفدهم عقابی دو سر که طلاکاری بود روی برج ساعت قرار گرفت و پس از آن بود که میدان سرخ به «کراسیوایا» (krasivaya) بهمعنای زیبا شهرت پیدا کرد.
در بین سالهای ۱۶۵۴ تا ۱۶۶۷ میلادی روسیه جنگ طولانی و ۱۳ ساله را با لهستان پشت سر گذاشت. در طول این جنگها لهستان در نبردهای متعددی به پیروزی دست پیدا کرد؛ اما اقتصاد لهستان چندان قدرتمند نبود تا مدتی طولانی را در جنگ سپری کند. بستن قرارداد صلح میان این دو کشور منجر به واگذاری مناطق استراتژیکی همچون کیف به روسیه بود. این موضوع آغاز تبدیل روسیه به ابرقدرتی در اروپای شرقی بود. پس از به پایان رسیدن کشمکشها و جنگ با لهستان میدان سرخ بهتدریج به مرکز تجاری مهمی بدل شد.
در اواخر قرن هفدهم در سالهای ۱۶۷۹ تا ۱۶۸۰ میلادی پس از حذف تمامی بناهای چوبی از میدان سرخ، تمام برجهای کرملین بهجز برج «نیکولسکایا» (Nikolskaya Tower) با سقفهای چادری مدرن پوشانده شدند. این سقفها روی دروازههای «ایبرین» (Iberian Gates، با نام روسی دروازههای وسکرسنسکی) نیز قرار گرفتند؛ دروازههایی که روی پل مستحکم وسکرسنسکی و روی رودخانه نگلینایا بودند.
در سال ۱۶۹۷ تا ۱۶۹۹ میلادی دروازههای دو سمت پل وسکرسنسکی بازسازی و با ساختمانهای سنگی جایگزین شدند که در فضای آنها ضرابخانه و داروخانه آن زمان فعالیت میکردند. بخشی از اطراف کاخ کرملین به پرورش گیاهان دارویی مورد نیاز در داروخانه اختصاص پیدا کرده بود.
قرنهای هجدهم و نوزدهم
در سال ۱۷۰۲ میلادی نخستین تئاتر عمومی روسیه در کنار دروازه نیکولسکی ساخته شد. این بنا تا سال ۱۷۳۷ میلادی تا پیش از وقوع آتشسوزی پابرجا بود. در دوره سلطنت کاترین کبیر نیز پیشرفتهای چشمگیری در میدان سرخ مسکو رخ داد. در سال ۱۷۷۵ میلادی نخستین دانشگاه مسکو در میدان سرخ تاسیس شد. در سال ۱۸۰۴ میلادی به درخواست برخی بازرگانان، این میدان سنگفرش شد. در ۱۸۰۶ میلادی برج نیکولسکایا را به سبک گوتیک بازسازی کردند.
بخش مهمی از تغییرات میدان سرخ مسکو به بعد از حمله ناپلئون و آتشسوزیهای سال ۱۸۱۲ میلادی بازمیگردد. در سال ۱۸۱۳ میلادی خندق میان کاخ کرملین و میدان سرخ پر و بهجای آن درختانی کاشته شد. «ژوزف بووه» (Joseph Bove) بهجای بخشی از بازار که در طی آتشسوزی از میان رفته بود، ساختمان جدید به سبک امپراتوری ساخت. در سالهای ۱۸۸۸ و ۱۸۹۳ میلادی ساختمانهای جدیدی در میدان سرخ بنا شدند و جای ساختمانهای قدیمی را گرفتند. در واقع از میان همین بناها نخستین فروشگاه بزرگ مسکو متولد شد.
در سال ۱۸۹۲ میلادی میدان سرخ برای نخستین بار توسط فانوسهای برقی روشن شد و حدود دو دهه بعد، در سال ۱۹۰۹ میلادی یک تراموا برای اولین از این میدان عبور کرد.
قرنهای بیستم و بیستویکم
در دوران اتحاد جماهیر شوروی میدان سرخ همچنان یکی از استراتژیکترین نقاط مسکو محسوب میشد و دولت از سال ۱۹۱۹ میلادی از آن بهعنوان ویترینی برای نمایش رژهها نظامی استفاده میکرد. مقبره لنین بعد از سال ۱۹۲۴ میلادی به بخش مهمی از این مجموعه بدل شد و در طول جشنهای ملی جایگاه اشخاص سرشناس بود. در دهه ۱۹۳۰ میلادی برای عبورومرور راحتتر وسایل نقلیه نظامی در طول رژهها، «کلیسای جامع کازان» و کلیسای کوچک «ایورسکایا» بههمراه دروازه ایبرین تخریب شدند؛ هرچند که این بناها را پس از فروپاشی شوروی، مجدد بنا کردند.
وقایع و رژههای بسیاری در میدان سرخ مسکو رخ داده که یکی از مهمترین آنها رژه نظامی در اکتبر ۱۹۴۱ میلادی است. این رژه زمانی رخ داد که شهر مسکو توسط نیروهای آلمانی محاصره شده بود و سربازان با رژه میدان سرخ را بهسمت خط مقدم جبهه ترک میکردند. دومین رژه تاریخی، رژه پیروزی در سال ۱۹۴۵ میلادی بود که در طی آن پرچمهای ارتش شکستخورده آلمان نازی به پای مقبره لنین انداخته شد.
در سال ۱۹۶۳ میلادی گروهی از دانشجویان آفریقایی در اعتراض به قتل دانشجویی پزشکی به نام «ادموند آسار آدو» (Edmund Assare-Addo) تظاهراتی را در میدان سرخ مسکو ترتیب دادند. این اتفاق بهعنوان نخستین اعتراض سیاسی بعد از دهه ۱۹۲۰ میلادی به ثبت رسید.
میدان سرخ مکانی برای برگزاری کنسرتهای مطرح از جمله کنسرت «لینکین پارک» (Linkin Park)، «اسکورپیونز» (Scorpions)، «راجر واترز» (Roger Waters) و «رد هات چیلی پپرز» (Red Hot Chili Peppers) بود. در این میان در طی جشنهای سال نو ۲۰۰۶، ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ میلادی، پیست اسکی در میدان سرخ برپا شد و بهواسطه ممنوعیت اجرای گروه بیتلزها (The Beatles) در دولت شوروی، اجرای «پل مک کارتنی» (Paul McCartney) لحظه تاریخی مهمی را در این مکان رقم زد.
علت نامگذاری میدان سرخ مسکو
نام «میدان سرخ» برای اولین بار در اسناد مدنی میانه قرن هفدهم، در زمان سلطنت تزار الکسیس روسیه (Alexis of Russia)، پدر پیتر کبیر، آمده است. در سال ۱۶۵۸ میلادی تزار الکسیس دستور داد تا نام برخی از خیابانها و میدانهای مسکو تغییر کند. با این وجود تا سال ۱۶۵۹ میلادی از میدان سرخ با نام pozhar یاد میشد.
در سال ۱۶۶۱ میلادی نام سرخ، عمومی و جایگزین نام قبلی آن شد. بر اساس اعتقاد برخی از تاریخنگاران، این نام از پلکان بنای ایوان سرخ وام گرفته شده است؛ پلکانی که به سالن پذیرایی و ضیافتهای تزار روسیه منتهی میشد. علاوه بر این قرمز را رنگ سنتی حکومت و قدرت تزار میدانستند. دیوارهای اتاق او کاملا قرمز رنگ بود و ایوان سرخ جایی بود که فرمانهای تزار به مردم ابلاغ میشد. در واقع تزار در رویدادهای عمومی و مذهبی از ایوان سرخ بیرون میآمد و رو به مردمی سخنرانی میکرد که در میدان مشرف به آن قرار داشتند؛ بههمینجهت این میدان را سرخ نامیدند.
بر طبق برخی اسناد نخستین نام میدان سرخ، «Velikey torg» بهمعنای بازار بزرگ بوده است. این نام نقش تجاری و وجود بازار در این میدان را یادآوری میکند.
کلیسای سه گانه «تروتسکایا» (Troitskaya) که پیش از تاسیس کلیسای جامع کازان و سنت باسیل محلی برای عبادت مردم بود، در قرن شانزدهم دچار حریق شد. پس از این حادثه نام آن روی میدان سرخ فعلی قرار دادند؛ هرچند که بسیاری پیش از این آتشسوزی نیز به واسطه شهرت این کلیسا، میدان را به همان نام میشناختند. در قرن هفدهم بهتدریج بهواسطه آتشسوزیهای متداولی که در بازار رخ میداد، نام آن را به Pozhar یا همان آتشسوزی بزرگ تغییر دادند.
در اواخر قرن هفدهم بود که میدان سرخ را به نام امروزی آن خواندند. تا پیش از آن زمان همچنان این میدان بازاری عظیم بود که در آن همهچیز از جمله گوشت، کیک، عسل، لباس و ظروف فروخته میشد و با گسترش تعداد مغازهها و چادرها آتشسوزیها نیز بیشتر میشد.
در دهه ۱۶۴۰ میلادی نخستین بنای سنگی ساخته شد و تا پایان قرن هفدهم ساختمان چوبی دیگری در میدان سرخ باقینمانده بود. به باور بسیاری از آن زمان این میدان را کراسیوایا نامیدند که در روسی بهمعنای زیبا است؛ اما بهتدریج نام آن به «کراسنایا» (krasnaya) بهمعنای سرخ تغییر کرد.
دیدنیهای میدان سرخ
- کلیسای میدان سرخ مسکو
- کاخ کرلین مسکو
- موزه تاریخی دولت
- کلیسای کازان مسکو
- مقبره لنین
- قبرستان سران اتحاد جماهیر شوروی
- دروازه ایبرین
- لوبنوی مستو
- مرکز خرید GUM
- جشنها و فستیوالهای میدان سرخ مسکو